Schelto Kruijff

Het ziekenhuis is ons nieuwe heiligdom. We geloven erin zoals we ooit in God geloofden: als veilige haven waar wonderen gebeuren. Maar wat als dat beeld niet helemaal klopt? Dat is de vraag die Schelto Kruijff stelt in zijn boek 'Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk?', verschenen in april 2026 en uitvoerig besproken in NRC, Trouw en De Morgen.

Schelto is oncologisch chirurg aan het Universitair Medisch Centrum Groningen en hoogleraar Duurzame Innovatie aan de Rijksuniversiteit Groningen. Vanuit die dubbele positie ziet hij van dichtbij wat de geneeskunde kan, maar ook waar zij tegen haar eigen grenzen aanloopt. Onderzoek schat dat medische zorg slechts zo'n elf procent van onze gezondheid verklaart. De rest komt voort uit leefstijl, woonomgeving, voeding en sociale verbondenheid. Toch investeren we als samenleving massaal in het ziekenhuis, in de verwachting dat het ziekenhuis het wel oplost.

In zijn lezing benoemt Schelto drie ongemakkelijke waarheden. De milieu-impact van ziekenhuizen overtreft die van de luchtvaart. De overbehandeling in de laatste levensjaren is enorm, terwijl patiënten daar zelden expliciet om hebben gevraagd. En het taboe op de dood maakt dat cruciale gesprekken over reanimeren, over de intensive care en over de vraag hoever je wilt gaan, te laat of helemaal niet gevoerd worden.

Zijn ervaring in Malawi, waar een ziekenhuissysteem grotendeels ontbreekt, plaatst die observaties in een verrassend licht. Het maakt de vraag wat gezondheid eigenlijk is concreet en urgent. Schelto pleit niet voor minder zorg, maar voor andere zorg. Voor een ziekenhuis dat kleiner durft te worden, dat investeert in preventie en dat eerlijk is over wat het wel en niet kan.

Schelto schrijft regelmatig opiniestukken voor Medisch Contact en sprak eerder als TEDx spreker over de paradoxen van de moderne geneeskunde. Zijn lezing is geschikt voor zorgcongressen, academische instellingen, maatschappelijke organisaties en iedereen die nadenkt over de toekomst van gezondheid en zorg. Geen doemverhaal, maar een uitnodiging tot heroriëntatie.